İlginç Fikirler Yazılar

Halkbank hesap numarası kaç haneli? Bazen en basit görünen sorular, insanın günlük hayatında en çok kafasını kurcalayan detaylara dönüşüyor. Geçenlerde Kızılay’da bir kafede otururken yan masada biri telefonda banka bilgilerini kontrol ediyordu. “Halkbank hesap numarası kaç haneli ya, IBAN mı bu yoksa başka bir şey mi?” diye kendi kendine söyleniyordu. O an kulağıma çok tanıdık geldi. Çünkü aynı soruyu ben de yıllar önce, ilk stajımda defalarca sormuştum. Ankara’da büyüyüp ekonomi okumuş biri olarak bankacılık tarafına hep biraz daha yakından baktım. Sayılar, kodlar, IBAN’lar… İlk başta karmaşık görünür ama aslında hepsinin çok net bir düzeni var. Özellikle Halkbank gibi Türkiye’nin köklü…

Kelimeler yalnızca anlam taşımaz; aynı zamanda bedenin görünmeyen yüzeyine işleyen birer madde gibi davranır. Bir anlatı, bazen bir kimyasal kadar sızıcı, bazen bir metal kadar kalıcı olabilir. “Alüminyum vücuda nasıl girer?” sorusu bu yüzden yalnızca biyolojik bir merak değil, aynı zamanda edebi bir imge alanıdır: dış dünyanın içe sızma biçimleri, metnin okura, okurun metne karışması gibi. Alüminyumun fiziksel yolculuğu, edebiyatın metaforik damarında bir anlatı yolculuğuna dönüşür. Çünkü her giriş bir hikâyedir; her temas bir sahne, her sızıntı bir paragraf. Metinler nasıl okurun zihnine yerleşiyorsa, maddeler de insan bedenine benzer kanallardan geçer: temas, tekrar, alışkanlık ve görünmezlik. Alüminyum vücuda nasıl girer?…

Sarıçam dayanıklı mıdır? Ankara’dan bir bakışla doğaya, hafızaya ve verilere yolculuk Yine bir Efl içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “Sarıçam dayanıklı mıdır”. Çocukken Ankara’nın kışları bana hep biraz sert gelirdi. Sabah okula giderken kaldırım taşlarının üstünde ince bir buz tabakası olur, nefesimiz havada küçük bulutlara dönüşürdü. O yıllarda ağaçlara pek dikkat etmezdim ama şimdi geriye dönüp baktığımda, şehirde en çok aklımda kalan türlerden birinin sarıçam olduğunu fark ediyorum. Özellikle de Atatürk Orman Çiftliği çevresinde ya da şehir dışına çıktığımız kısa aile yolculuklarında gördüğüm uzun, düz gövdeli çamlar… Bugün ekonomi mezunu biri olarak veriyle uğraşırken bile, doğaya baktığımda istemsizce “hangi koşula…

Çit ne için kullanılır? Ankara’da büyürken fark ettiğim ilk sınırlar Efl takipçilerine merhaba! Bu yazımız “Otoyol yarıdım ne işe yarar” konusunu seven herkes için hazırlandı. Ankara’nın o sert rüzgârlarının arasında büyürken, çocukluğumda en çok aklımda kalan şeylerden biri mahalle aralarındaki küçük bahçelerdi. Yazlık gibi büyük evler değildi çoğu; apartmanların zemin katında minicik ön bahçeler… Ve o bahçelerin etrafını saran çitler. O zamanlar “çit ne için kullanılır?” diye sorulsa, sanırım vereceğim cevap çok basit olurdu: “Topu kaçırmayalım diye.” Çünkü gerçekten de bizim için çit, bahçeden kaçan topu durduran, komşunun gül saksısına girmeyi engelleyen bir şeydi. Ama yıllar geçtikçe, ekonomi okurken veriyle…

Kargo hizmetlerine erişim ve gündelik adalet İstanbul’da günlük hayatın akışı çoğu zaman küçük ama tekrar eden aksaklıklarla şekilleniyor. Bir paketin geç gelmesi, adrese hiç uğramadan “teslim edilemedi” denmesi ya da kargonun yanlış kişiye bırakılması ilk bakışta sıradan bir hizmet sorunu gibi görünebilir. Ancak sokakta, iş yerinde ve toplu taşımada tanık olunan deneyimler bu meselelerin yalnızca lojistik değil, aynı zamanda sosyal adaletle ilgili olduğunu gösteriyor. Bir sivil toplum kuruluşunda çalışırken, farklı mahallelerden, farklı gelir gruplarından ve farklı kimliklerden insanların anlattığı hikâyelerle sık sık karşılaşıyorum. Kargo sürecinde yaşanan aksaklıklar, yalnızca bir ürünün geç gelmesi değil; çoğu zaman güven duygusunun zedelenmesi, erişim hakkının…

Uyku Yapan İlaçlar, Bedenin Siyaseti ve Modern Toplumun Sessiz İktidar Alanı Uyku, yalnızca biyolojik bir zorunluluk değil; aynı zamanda siyasal düzenin en görünmez yönetim alanlarından biridir. Bir toplumda kimin ne kadar uyuduğu, hangi koşullarda uyuyabildiği ve uykunun hangi araçlarla “düzenlendiği” meselesi, doğrudan iktidar ilişkileriyle bağlantılıdır. Uyku yapan ilaçlar bu bağlamda sadece farmakolojik araçlar değil, aynı zamanda modern yönetim biçimlerinin bir uzantısıdır. Çünkü uykuya müdahale etmek, dolaylı olarak zamana, üretkenliğe ve yurttaş bedenine müdahale etmektir. Güç ilişkileri üzerine düşünen bir bakış açısından mesele şu soruyla açılır: Bir bireyin uyuyabilmesi gerçekten yalnızca tıbbi bir mesele midir, yoksa toplumsal düzenin ürettiği stresin farmakolojik…

Sözün Taşıdığı Coğrafya: Nüfusun Edebî Yankısı Kelimeler yalnızca birer işaret değildir; zamanın, mekânın ve insanın iç içe geçtiği görünmez bir ağdır. Bir yerin “nüfusu” denildiğinde çoğu zaman istatistiksel bir veri akla gelir, oysa her sayı aynı zamanda bir hikâyenin başlangıcıdır. Sarımsaklı’nın nüfusu meselesi de bu bağlamda yalnızca demografik bir soru değil, anlatının kendisini dönüştüren bir edebiyat problemidir. Çünkü nüfus dediğimiz şey, aslında bir metnin karakterler toplamıdır; gelip geçen, duran, hatırlanan ve unutulan seslerin oluşturduğu çok katmanlı bir anlatı yüzeyidir. Sarımsaklı: Bir Metnin Coğrafyaya Dönüştüğü Yer Sarımsaklı, Ege kıyısında yalnızca bir yerleşim değil, aynı zamanda sürekli yeniden yazılan bir metindir. Yaz…

Oksijen en çok ne ile taşınır? Biyolojik Temelden Sosyolojik Bir Okumaya Giriş İnsanın nefes alıp verme deneyimi çoğu zaman otomatik, düşünülmeden gerçekleşen bir süreç gibi görünür. Oysa her nefeste bedenin içinde gerçekleşen mikro düzeydeki işleyiş, yaşamın en temel biyolojik örgütlenmelerinden birine işaret eder. Bu yazıda “Oksijen en çok ne ile taşınır?” sorusunun yalnızca biyolojik yanıtına değil, aynı zamanda bu sorunun toplumsal yaşamla kurabileceği analojilere de odaklanacağız. Çünkü bazen bir biyoloji sorusu, toplumun kendisini anlamak için güçlü bir metafora dönüşebilir. Oksijen en çok ne ile taşınır? Temel biyolojik açıklama Oksijen, insan vücudunda en çok kırmızı kan hücreleri içinde bulunan hemoglobin adlı…

Karekök Yayınları’nın sahibi kimdir? sorusuna toplumsal bir pencereden bakış İstanbul’da yaşıyorum. Günlerim çoğunlukla sahada, toplantı odalarında ve toplu taşıma hatlarında geçiyor. İnsanların gündelik konuşmalarını, küçük tartışmalarını, bazen de hiç fark etmeden ortaya koydukları toplumsal ipuçlarını dinlemeye alışığım. Son zamanlarda kulağıma sıkça çalınan sorulardan biri şu: Karekök Yayınları’nın sahibi kimdir? İlk bakışta basit bir merak gibi görünüyor. Bir yayınevi, matematik kitapları, sınav hazırlık süreci… Ama sokakta duyduğunuzda, bu soru bazen çok daha büyük bir şeye dönüşüyor: eğitimde fırsat eşitliği, bilgiye erişim, hatta sınıfsal ayrışma. Bir gün metrobüste iki lise öğrencisi konuşuyordu. Biri elindeki deneme kitabını gösterip “Karekök çok zor ya, bunu…